Aynı alışverişin yeni karşılığı
Harcama sepeti değişmeden, yalnız fiyat artışıyla karşılaştırma.
- Başlangıç tutarı
- 10.000 TL
- Dönem enflasyonu
- %50
- Gereken yeni tutar
- 15.000 TL
- Tutar farkı
- 5.000 TL
Geçmişte aynı alışverişe ayırdığınız parayla bugün ne kadarını karşılayabilirsiniz? Fiyat artışı ile birikiminizin kazancını ayrı değerlendirin; hesapta görünen yüksek tutarın neyi anlattığını bilin.
Grafik hazırlanıyor…
| Dönem | Yıllık değişim |
|---|---|
| Kas 2025 | %31,07 |
| Ara 2025 | %30,89 |
| Oca 2026 | %30,65 |
| Şub 2026 | %31,53 |
| Mar 2026 | %30,87 |
| Nis 2026 | %32,37 |
| May 2026 | %32,61 |
| Haz 2026 | %32,11 |
| Tem 2026 | %31,75 |
| Ağu 2026 | %31,51 |
| Eyl 2026 | %29,73 |
| Eki 2026 | %29,77 |
Güncellendi
Açıklama
Bir süre önce 10.000 TL ile alınan ürün ve hizmetler, fiyatlar yükseldiğinde daha çok para gerektirir. Birikiminizin TL tutarı değişmese de karşılayabildiği ihtiyaçlar azalabilir. Enflasyon, paranın üzerindeki rakamdan çok o rakamla alınabilenleri değiştirir.
İki tarih arasındaki genel fiyat değişimi, TÜFE endekslerinin oranıyla bulunur. Başlangıçtaki 100 olan endeksin 130’a çıkması %30 artış demektir. Endeksin seviyesi tek başına enflasyon oranı değildir; başlangıç ve bitiş birlikte ele alınır.
Birikimin kaç ay yeteceği de giderin hangi döneme ait olduğuna bağlıdır. Başlangıçta aylık 20.000 TL gideri karşılayan 100.000 TL beş ay yeterken, aynı gider %25 yükselirse aylık 25.000 TL olur ve birikim dört ayı karşılar. Bu karşılaştırmada birikime yeni ödeme veya getiri eklenmemiştir.
Bir dönemde fiyatların %50 arttığını varsayalım. Başlangıçtaki 10.000 TL’nin aldığı sepet, dönem sonunda 15.000 TL olur. Elinizde hâlâ 10.000 TL varsa bu para başlangıçtaki fiyatlarla yaklaşık 6.666,67 TL alım gücüne karşılık gelir.
Harcama sepeti değişmeden, yalnız fiyat artışıyla karşılaştırma.
Elinizdeki para aynı kalır, alabilecekleriniz azalır.
Gelecek fiyatlar için yapılan hesap bir senaryodur. Yıllık %20 artış varsayımı, fiyatların her ay %20 artacağı anlamına gelmez. Aylık bileşik karşılığı yaklaşık %1,53’tür; bu artış on iki ay tekrarlandığında yıllık %20’ye ulaşır.
İlk yıl %30, ikinci yıl %20 enflasyon gerçekleşirse iki yıllık toplam artış %50 değil, %56 olur. İkinci yılın oranı birinci yılın yükselmiş fiyatlarına uygulanır. İkinci yıla ait yıllık beklentiyi iki yılın toplam oranı sanmak bu farkı gizler.
Birikim bir yılda net %25 büyürken fiyatlar %30 yükselirse alım gücü yaklaşık %3,85 azalır: 1,25 / 1,30 − 1. Hesaptaki para artmıştır, fakat eski alışverişin tamamını karşılamaya yetmez. Vergi ve giderlerden sonraki getiriyi kullanmak bu karşılaştırmayı tutarlı kılar.
Aylık enflasyon bir önceki aya göre değişimi, yıllık enflasyon ise önceki yılın aynı ayına göre değişimi gösterir. Yıllık oranın düşmesi, fiyatların da düştüğü anlamına gelmez. Fiyatlar artmaya devam ederken artış hızı yavaşlamış olabilir.
TÜFE genel bir harcama sepetini izler. Belirli bir telefonun, evin veya başka bir ürünün ikinci el fiyatını tahmin etmez. Kişisel harcamalarınızın ağırlıkları da bu sepetten farklı olabilir. Ürün fiyatı araştırmasıyla genel alım gücü hesabını bu nedenle ayrı değerlendirin.
Formül
İki ay arasındaki toplam enflasyon, aylık oranları toplayarak bulunmaz. Fiyat artışları bir önceki dönemin üzerine eklenir. Endeksler arasındaki oran bu birikmiş değişimi verir.
Başlangıç tutarı × (Bitiş TÜFE endeksi / Başlangıç TÜFE endeksi)
(Bitiş endeksi / Başlangıç endeksi − 1) × 100
(1 − Başlangıç endeksi / Bitiş endeksi) × 100
Başlangıçtaki para, bitiş TÜFE endeksinin başlangıç endeksine oranıyla çarpılır. Bu sonuç paranın yatırım getirisi değil, aynı genel alışverişin yeni dönemdeki yaklaşık karşılığıdır.
Endeks oranı ters yönde kullanılır. Fiyat düzeyi %30 yükselmişse bugünkü 20.000 TL, önceki fiyatlarla yaklaşık 15.384,62 TL’ye karşılık gelir. Bugünkü paradan doğrudan %30 çıkarmak aynı hesabı vermez.
Hayır. Örneğin art arda iki ay %10 fiyat artışı, toplam %20 değil %21 artış yapar. İkinci ayın artışı ilk ayda yükselen fiyatın üzerine uygulanır.
Hayır. Fiyatlar %50 arttığında aynı parayla önceki miktarın yaklaşık üçte ikisi alınabilir. Tutar değişmemişse alım gücü kaybı yaklaşık %33,33 olur.
Kira hesabında kullanılan 12 aylık ortalama ile önceki yılın aynı ayına göre fiyat değişimi farklı göstergelerdir. Bu araçta iki tarih arasındaki fiyat düzeyi karşılaştırılır.
Hayır. Beklenti geleceğe ilişkindir. Sonradan açıklanan fiyat değişimi daha düşük veya yüksek olabilir. Bu nedenle bir beklentiyle bulunan para, kesinleşmiş gelecek alışveriş bedeli değildir.
Temel enflasyon oranının, seçtiğiniz yüzde puan kadar altında ve üstünde gerçekleşmesi durumlarını gösterir. Bunlar kesin alt ve üst sınırlar ya da olasılık tahminleri değildir.
Aynı dönemin net getirisi fiyat artışıyla oranlanır. Net getiri %25, enflasyon %30 ise 1,25 / 1,30 − 1 hesabıyla alım gücü yaklaşık %3,85 azalır.
Birikim değişmezken aylık gider yükselirse karşılayabildiği ay sayısı azalır. Aylık 20.000 TL giderde beş ay yeten 100.000 TL, gider 25.000 TL’ye çıktığında dört ay yeter.
Hayır. Sonuç genel tüketici fiyatlarıyla yapılan bir karşılaştırmadır. Belirli bir ürünün satış fiyatı talep, teknoloji, döviz kuru veya ürünün durumuna göre farklı değişebilir.
5 yüzde puandır. Bu, fiyatların %5 düştüğünü göstermez; karşılaştırılan iki enflasyon oranının arasındaki farkı anlatır.
Yıllık enflasyonun düşmesi tek başına fiyatların düşmesi demek değildir. Fiyatlar yükselmeye devam ederken artış hızı yavaşlayabilir. Fiyat düzeyinin azalması farklı bir durumdur.
Hesaplaburada’da oturumu açık tutmak, ziyaretleri ölçmek ve reklam göstermek için çerezler kullanılır. Ayrıntıları Çerez Politikası’nda bulabilirsiniz.
Çerez Politikası